top
logo

PROJEKT

ZESPÓŁ REDAKCYJNY

Menu użytkownika


Start Historia Niezabitowa
Niezabitów PDF Drukuj Email
Wpisał Administrator   
Środa, 18. Luty 2009 20:10

NIEZABITÓW           (Artykuł z www.poniatowa.pl)


     Pisane wzmianki o Niezabitowie pochodzą z 1409 roku. W tym czasie zapisano informacje o rycerzu Drzewoznanie z Niezabitowa. Była to wieś tworząca zaścianek szlachecki. Jeszcze z początku XV wieku pochodzą informacje o mieszkających kmieciach ( Piotr i Maciej ), ale już z drugiej połowy XV wieku brak takich informacji86, odtąd wszyscy mieszkańcy byli stanu szlacheckiego.

Ziemia w Niezabitowie podzielona była między wielu szlachciców, każdy z nich posiadał niewielki kawałek ziemi, który uprawiał sam ze swoją rodziną. Ziemia w Niezabitowie była też często dzielona, stała się przedmiotem spadków, darowizn i wiana. Wypisanie wszystkich koligacji rodzinnych i prześledzenie kolejności dziedziczenia jest bardzo trudne. Dane dotyczące samego XV wieku liczą ponad 100 osób87. W tych czasach rzadko jeszcze używano nazwisk, w użyciu były imiona i przydomki. Wśród rycerzy z Niezabitowa wymienia się w XV wieku takie postacie jak: Gniewomir, Mikołaj Zaskórka, Piotr Konopka, Mikołaj Jurek, Andrzej Osełka, Stanisław Rarożek i wielu innych88. Mieszkańcy Niezabitowa pieczętowali się herbami Nieczuja, Nowina i Wieniawa89.

W czasach Jana Długosza (połowa XV wieku) Niezabitów miał 6 łanów kmiecych i 3 folwarki. Była to bardzo bogata wieś. Sama dziesięcina płacono do kościoła w Wąwolnicy liczyła 20 grzywien. Głównymi dziedzicami byli w tym czasie: Bodzanta herbu Wieniawa, Jan Głowacz herbu Nowina i Mikołaj Kurek herbu Nieczuja90.

Szczegółowy spis podatkowy pochodzi z 1531 roku. W tym czasie właścicielami byli: Jan Rej (pół łana), Stanisław Trojan (3/4 łana), Mikołaj Pakosz (1/2 łana), Marcin i Andrzej Garbaczowie (3/4 łana), Paweł Pieńkowicz (3/4 łana), Maciej Adamowicz (1/2 łana), Wojciech Pakosz i Stanisław Konisławek (1/2 łana), Jan Nieczuja (1/4 łana), Stanisław Zdrapski (1/4 łana), Marcin Adamowicz (1/2 łana), Mikołaj, Przecław, Piotr, Bieniasz (1/4 łana), Andrzej, Stanisław i inni Pieńkowie (1/2 łana), Andrzej i Stanisław Kurkowi (1/4 łana), Mikołaj Czuryło i Mikołaj Szuba (1/4 łana)91. Większość z nich później przyjęła nazwisko Niezabitowski herbu Lubicz.

Niezabitów mimo rozdrobnionej własności nie przeszedł na własność innych rodów jako to się stało z wieloma wsiami w Polsce. Ziemia w tej wsi cały czas w zasadniczej części należała do Niezabitowskich.

Stan podziału ziemi między wielu szlachciców trwał przez cały XVI wiek. Według rejestru podatkowego z 1623 roku ziemia w Niezabitowie była bardzo rozdrobniona. Dziedzicami w tym czasie byli: Jan Niezabitowski syn Mikołaja (ćwierć roli), Jan syna Jakuba Bieniasza Niezabitowskiego wraz ze stryjami (ćwierć roli), Jan Łubkowski Borsza zięć Macieja Pieńka Niezabitowskiego (ćwierć roli), Stanisław i Marek Niezabitowscy (zwani Dziadkami) płacili podatek od ćwierci roli, Marek Niezabitowski Pieniek syna Jakuba (ćwierć roli), potomkowie Jana Niezabitowskiego (ćwierć roli)....itd. spis wymienia jeszcze 26 nazwisk właścicieli ziemskich w Niezabitowie. Oprócz Niezabitowskich pewne działy ziemi posiadali też Głuscy (z Głuska) i Kalińscy92.

Wśród Niezabitowskich w powszechnym użyciu były przydomki (Sobieraj, Kurek, Rojek, Konisławka, Garbacz i inne) wynikało to z mnogości tego rodu i powtarzania się imion93.


Lubicz herb Niezabitowskich.

     W sąsiednich Kraczewicach po wojnach ze Szwecją całkowicie zmieniła się struktura właścicieli ziemskich, inaczej stało się w Niezabitowie. Zachował się szczegółowy spis podatkowy z 1676 roku. W tymże roku dziedzicami wsi byli: Marcin Wolęcki, Jan Niezabitowski, Mikołaj Kaliński, Krzysztof Tuszowski, Stanisław Słotwiński, Feliks Niezabitowski, Łukasz Niezabitowski, Aleksander Niezabitowski, Jan Kłodnicki, Jan Korzeniowski, Krzysztof Czechowski, Jakub Rudnicki, Szymon Niezabitowski, Stanisław Chmielecki, Andrzej Owczarski, i Marcin Zdrapski. Byli to ubodzy szlachcice, którzy w większości sami uprawiali niewielkie kawałki ziemi jakie posiadali. Mimo, że Niezabitowscy nie byli jedynymi właścicielami wsi to cały czas duża ich grupa mieszkała w Niezabitowie94.

Niezabitowscy byli bardzo biedną szlachtą ich córki i synowie nie mogli liczyć na dobry ożenek więc wchodzili w koligacje rodzinne z ubogą szlachtą z okolicznych zaścianków. Stąd właśnie pojawiają się takie nazwiska jak Słotwińscy (Słotwiny również były zaściankiem szlacheckim).

Nie dla wszystkich Niezabitowskich starczało miejsca w rodzinnej wsi. Jeżeli szlachcic miał kilku synów oraz córki, a posiadał tylko pół lub ćwierć łana ziemi to nie było co dzielić. Musieli, więc Niezabitowscy emigrować z rodzinnej wsi. Nie mieli pieniędzy na zakup ziemi, więc najczęściej najmowali się do służby u bogatych magnatów. Wyjeżdżali głównie na wschód. Zamieszkali na Rusi Czerwonej. Litwie i Podlasiu, tworząc w sumie razem z lubelską cztery gałęzie rodu. Niektórzy z nich wybili się dzięki swoim zdolnościom i szczęściu dochodząc niekiedy do dużego majątku, a co za tym idzie do tytułów i urzędów. Kroniki notują niejakiego Aleksandra Ludwika Niezabitowskiego kasztelana sądeckiego i bełskiego (1669), który był sławnym rycerzem w czasach ?potopu? szwedzkiego i wojny z Rusią walczącym ramię w ramię ze Stefanem Czarnieckim. Sam król powierzał mu różne dyplomatyczne zadania95. ?Polski Słownik Biograficzny? wymienia jeszcze kilka sławnych osób wywodzących się z Niezabitowa, a wśród nich Bogusława kasztelana nowogrodzkiego (zm. 1739) oraz Edwarda (zm. 1946) rektora Uniwersytetu Poznańskiego96.

Tak pisze o Niezabitowskich Teodor Żychliński w roku 1903: ?Tak i Lubicze Niezabitowscy, pierwiastkowo drobni właściciele maleńkich cząstek w Niezabitowie (...), rozgałęziwszy się z biegiem wieków w różnych dzielnicach Rzeczpospolitej, dzięki zasługom jednego z swych najznakomitszych przodków i postępując w życiu publicznym wskazanym przezeń przykładem, nie tylko osięgli aż dwie kasztelanie, ale także kwitną do dziś w dwóch możnych gałęziach litewskiej i czerwono ruskiej, które zajmują wśród obywatelstwa odnośnych części kraju poważne i wybitne stanowisko, oraz połączone są po kądzieli w wielu znacznymi Domami?97.

Niezabitowscy w lubelskim nosili głównie przydomek Dziadek. Z tej właśnie linii wywodził się Stanisław Dziadek Niezabitowski dziedzic części wsi na początku XVIII wieku. Jego synem i dziedzicem w połowie XVIII wieku był Kazimierz żonaty z Marianną Włodkówną, który miał dwóch synów: Jakuba i Marcina. Starszy syn wyjechał z Niezabitowa ale część wsi objął młodszy, Marcin Dziadek Niezabitowski. Właśnie Jakub Dziadek Niezabitowski był w 1770 właścicielem części Niezabitowa98. Podobną genealogię mają inni szlachcice w Niezabitowie i podobnych historii dziedziczenia w tej miejscowości można by przytoczyć jeszcze przynajmniej kilkanaście.

Niezabitowscy byli głównym dziedzicami wsi aż do 1864 roku. W XIX wieku szlachcic przestał zajmować tak ważną pozycje w kraju jak przed rozbiorami. Zabrakło sejmików szlacheckich, popisów wojska (przegląd wojsk) i innych. Część szlachciców z tej wsi poziomem życia już dawno nie odbiegała od chłopów z sąsiednich wsi i zdarzało się, że szlachcic pojmował za żonę chłopkę i stawał się z czasem zwykłym chłopem, a szlachectwo stawało się tylko rodzinną legendą. Część dawnych rycerzy sprzedawała swoją ziemię bogatszym sąsiadom i wyjeżdżała. Niezabitów, więc w części był wsią chłopską, w części zaściankiem szlacheckim, ale też zaczęła rozwijać się większa własność ziemska.


Niezabitów w pierwszej połowie XIX wieku. (oznaczenie Owcz ?owczarnia).

     Liczba szlachty w tej wsi była bardzo duża. Spis ludności diecezji krakowskiej z 1787 roku informuje, że mieszkało tu 324 osoby99. Na początku XIX wieku również liczba mieszkańców była duża, w 1827 roku zanotowano obecność 348 osób i 52 domów100. Większość z nich zapewne była pochodzenia szlacheckiego.

W drugiej połowie XIX wieku Niezabitów i sąsiednie folwarki oraz wsie powstałe w XIX wieku wokół Niezabitowa były odzwierciedleniem skomplikowanych stosunków własnościowych wynikających z historii. Były więc dobra ziemskie oznaczone literami A i B, które obejmowały wsie: Obliźniak, Nowa Osada i Zgórnszczyzna. Drugim obszarem wyodrębnionym z Niezabitowa był folwark Zagrody, a trzecim dobra Ludwin obejmujące wieś Ludwin. Były też inne majątki ziemskie oznaczone kolejnymi literami. Uwłaszczenie z 1864 roku objęło tylko niewielki obszar wsi, powstało zaledwie 25 gospodarstw rolnych na przestrzeni 108 mórg101. Reszta stanowiła niewielkie folwarki, które były stopniowo parcelowane na działki i sprzedawana chłopom tworząc kolonie.

W ?Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego? napisano ?Są tu bogate pokłady żwiru pod warstwą ziemi urodzajnej, na przestrzeni kilkudziesięciu morgów?102.

Do czasów sprzed II wojny światowej dotrwał tylko jeden folwark własność Stanisława Brzezińskiego, liczący w 1929 roku 326 ha obszaru. Reszta została rozparcelowana. Spis powszechny z 1921 roku informuje, że istniały następujące części wsi Niezabitów: Niezabitów wieś licząca 57 domów i 383 mieszkańców, Niezabitów folwark z 5 domami i 104 mieszkańcami, Niezabitów kolonia z 43 domami i 284 mieszkańcami oraz Niezabitów stacja kolejowa z 1 domem i 3 mieszkańcami. Niezabitów należał do gminy Karczmiska.

Na pewno do tej pory żyją w Niezabitowie potomkowie szlachty herbu Lubicz. W Polsce natomiast notuje się istnienie około 1000 osób o tym nazwisku z czego najwięcej (prawie 200) na Lubelszczyźnie103.


86 Dzieje Lubelszczyzny.... op. cit. tom III, s. 160-162.

87 Dzieje Lubelszczyzny.... op. cit. tom III, s. 160-162.

88 Ibidem

89 Ibidem

90 Ibidem

91 Ibidem

92 Rejestr...op. cit. s. 132.

93 Rejestr...op. cit. s. 132.

94 Żródła dziejowe....op. cit., tom XV, s. 46a.

95 P.S.B., tom XXIII, s. 95-96.

96 P.S.B., tom XXIII, s. 97-99.

97 Złota Księga Szlachty Polskiej, tom XXV, Poznań 1903, s. 71.

98 Rodzina, Herbarz.....op. cit., tom XII, s. 146-148.

99 Kleczyński.... op. cit.., s. 447.

100 Słownik Geograficzny.....op. cit, tom VII, s. 138.

101 Słownik Geograficzny.....op. cit, tom VII, s. 138.

102 Ibidem.

103 www.genpol.com (skrypt mapa Polski)

 

Zmieniony: Wtorek, 03. Marzec 2009 12:07
 

bottom
top

SimpleLists items


bottom
Data ostatniej modyfikacji witryny:Poniedziałek 13 Październik 2014, 09:58